Gewicht en dichtheid van ijs
Zuiver ijs heeft bij 0 °C een dichtheid van 0,917 g/cm³: een kuub weegt 917 kg, een liter 0,92 kg. Omdat ijs bij gelijk volume zo'n 8 % lichter is dan water, drijft het; ongeveer 90 % van een ijsberg ligt onder water.
- Dichtheid (0 °C)
- 0,917 g/cm³
- Water (0 °C)
- 0,9998 g/cm³
- Uitzetting bij bevriezen
- ca. 9 %
- 1 liter ijs
- 0,917 kg
- IJsblokje 3 × 3 × 3 cm
- ca. 25 g
- Gletsjerijs
- 0,83–0,917 g/cm³
Waarom is ijs lichter dan water?
Bij bevriezen schikken watermoleculen zich via waterstofbruggen in een zeshoekig kristalrooster met veel lege ruimte. Dezelfde massa neemt daardoor 9 % meer plaats in: 1 liter water wordt 1,09 liter ijs. Bij de meeste stoffen is de vaste vorm juist dichter dan de vloeibare. Water is een uitzondering en is het zwaarst bij ongeveer 4 °C; daarom vriest een sloot van boven dicht en blijft het water op de bodem rond 4 °C.
Hoe diep zakt ijs?
Een drijvend voorwerp zakt zo ver weg als de verhouding van de dichtheden. In zoet water is dat 917 ÷ 1.000 = zo'n 92 %, in zeewater (1,025 g/cm³) ongeveer 89 %. Zee-ijs en gletsjerijs bevatten luchtbelletjes en pekel en zijn vaak iets lichter (0,85–0,92 g/cm³).
Gewicht van een ijslaag per m²
IJslast ontstaat op vijvers, platte daken, dakgoten en auto's. Gerekend met 0,917 g/cm³:
| IJsdikte | Gewicht per m² |
|---|---|
| 1 cm | 9,2 kg |
| 5 cm | 46 kg |
| 10 cm | 92 kg |
| 15 cm | 138 kg |
| 20 cm | 183 kg |
| 50 cm | 459 kg |
- Hoeveel ijs houdt je? Volgens het KNMI draagt 4 à 5 cm stevig ijs één volwassene, maar voor drukte is veel meer nodig. Schaats bij voorkeur op ijs dat door de ijsvereniging of gemeente is vrijgegeven; draagkracht hangt af van de kwaliteit van het ijs, niet van het eigen gewicht.
IJs vergeleken
IJs is twee keer zo zwaar als vurenhout (0,47 g/cm³) en zwaarder dan sneeuw ooit wordt: zelfs sterk samengeperste firn haalt hooguit 0,83 g/cm³. Meer stoffen in de tabel soortelijk gewicht; het gewicht van ijsblokken of ijslagen reken je uit met de dichtheid-calculator.
Omrekening: 917 kg
| Eenheid | Waarde |
|---|---|
| g | 917.000 |
| kg | 917 |
| lb | 2.021,64 |
| oz | 32.346,2 |
| st | 144,403 |
Ter vergelijking
| Object | Gewicht | Verhouding |
|---|---|---|
| Olifant | 4.500 kg | 1 Olifant ≈ 4,9 × IJs |
| Auto | 1.500 kg | 1 Auto ≈ 1,6 × IJs |
| Koe | 650 kg | 1 IJs ≈ 1,4 × Koe |
| Gemiddeld gewicht | 78,5 kg | 1 IJs ≈ 12 × Gemiddeld gewicht |
| Wasmachine | 72 kg | 1 IJs ≈ 13 × Wasmachine |
| Labrador | 30 kg | 1 IJs ≈ 31 × Labrador |
Veelgestelde vragen
Hoeveel weegt een kuub ijs?
917 kg bij 0 °C, ongeveer 8 % minder dan een kuub water.
Is ijs zwaarder dan water?
Nee. Dezelfde massa ijs neemt 9 % meer ruimte in, dus een gelijk volume ijs weegt minder. Daarom drijft het.
Hoeveel weegt een liter ijs?
0,917 kg. Laat je een liter water bevriezen, dan blijft het 1 kg maar wordt het 1,09 liter.
Hoe dik moet ijs zijn om te schaatsen?
Het KNMI noemt 4 à 5 cm stevig ijs voor één volwassene; voor groepen is veel dikker ijs nodig. Volg altijd het advies van de ijsvereniging.
Bronnen
- CRC Handbook of Chemistry and Physics
- DLRG
- KNMI